GRANATY
Granaty ((Mg,Fe)3Al2[SiO4]3) są dużą grupą minerałów izostrukturalnych (tzn. wykazujących bardzo podobną budowę, lecz różniących się składem chemicznym), będących krzemianami metali dwuwartościowych (wapnia, magnezu, żelaza, manganu) i trójwartościowych (żelaza, glinu, chromu). Do najważniejszych przedstawicieli tej grupy należą:
- Pirop Mg3Al2[SiO4]3
- Almandyn Fe3Al2[SiO4]3
- Spessartyn Mn3Al2[SiO4]3
- Grossular Ca3Al2[SiO4]3
- Andradyt Ca3Fe2[SiO4]3
- Uwarowit Ca3Cr2[SiO4]3
Granaty należą do grupy krzemianów wyspowych (zawierają nie połączone ze sobą tetraedry [SiO4]4-). Największe znaczenie skałotwórcze mają granaty właściwe.
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania wszystkie granaty krystalizują w układzie regularnym
- Pokrój kryształów kryształy izometryczne, najczęściej w postaci dwunastościanu rombowego.
- Barwa różna w zależności od składu chemicznego - granaty właściwe mają barwę czerwoną, czasami krwistoczerwoną, częściej wiśniowoczerwoną, nieraz z odcieniem lekko liliowym lub brunatnawym. Inne minerały tej grupy mogą mieć barwy od żółtych, żółtawobrunatnych i zielonobrunatnych, przez szmaragdowozielone, czerwone aż po prawie czarne
- Połysk szklisty lub tłusty, niekiedy zbliżony do diamentowego
- Rysa biała
- Twardość 6,5-7,5
- Łupliwość niewyraźna
- Gęstość 3,5-4,4 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Granaty występują w skałach metamorficznych, takich jak łupki granatowomikowe, łupki granatowochlorytowe, granulity, eklogity i inne. W skałach magmowych obecne są jako składnik akcesoryczny (np. w granitach, fonolitach). Granaty wykazują dużą odporność na wietrzenie, dzięki czemu mogą gromadzić się w okruchowych skałach osadowych (granatowe piaski plażowe). Dzięki dużej twardości stosowane są w produkcji materiałów ściernych. Niektóre odmiany używane są w jubilerstwie jako kamienie półszlachetne.
TOPAZ
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania topaz krystalizuje w układzie rombowym
- Pokrój kryształów krótkosłupkowy
- Barwa topaz najczęściej jest bezbarwny lub żółty, znane są też odmiany o barwie niebieskawej, zielonawej bądż różowej
- Połysk szklisty
- Rysa biała
- Twardość 8,0 - wzorcowa w skali Mohsa
- Łupliwość bardzo dobra
- Gęstość 3,5-3,6 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Topaz (Al2(OH,F)2[SiO]4) spotkać można w pegmatytach granitowch. Jego znaczenie skałotwórcze jest niewielkie, jest natomiast znany jako piękny kamień szlachetny. Zastosowanie w jubilerstwie znajdują jednak tylko osobniki o dużej czystości i przezroczystości. Topaz jest minerałem odznaczającym się dużą twardością.
STAUROLIT
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania staurolit krystalizuje w układzie jednoskośnym, tworząc niemal wyłącznie kryształy ziarniste i wrosłe
- Pokrój kryształów tabliczkowy, czasem długosłupowy, o długości kilku do kilkunastu cm
- Barwa najczęściej nieprzeźroczysty czarny, ciemnobrunatny, żółtobrunatny, czerwonobrunatny lub półprzeźroczysty
- Połysk szklisty, zmatowiały, na przełamie tłusty
- Rysa szaro-biała
- Twardość 7,0-7,5
- Łupliwość niewyraźna jednokierunkowa
- Inne właściwości Nazwa pochodzi od stauros (gr.) - krzyż, lithos - kamień. Minerał często tworzy podwójne zbliźniaczenia w kształcie krzyża. Często kryształy przyrastają pod kątem 60° tworząc charakterystyczne postaci krzyża św. Andrzeja
WYSTĘPOWANIE
Staurolit ((Fe, Mg, Zn)2 Al9[Si4O22(OH)2]) to minerał pospolity skał metamorficznych powstający w wyniku metamorfizmu regionalnego skał ilastych w facji amfibolitowej (subfacja staurolitowo-almandynowa). Najczęściej spotykany jest w łupkach łyszczykowych, serycytowych, kwarcowo-skaleniowych, kwarcytowych, a czasami w paragnejsach, rzadziej w skałach zmetamorfizowanych kontaktowo i pegmatytach. Współwystępuje z almandynem, kwarcem, muskowitem i biotytem.