Minerały solne

Chlorki (podobnnie jak fluorki, bromki i jodki) należą do grupy halogenków, minerałów obejmujących sole kwasów fluorowodorowego, chlorowodorowego (solnego), bromowodorowego i jodowodorowego. Fluor, chlor, brom i jod w procesach magmowych nie koncentrują się w większych ilościach. Przeważająca część tych pierwiastków przechodzi do roztworów hydrotermalnych, z których mogą krystalizować w formie halogenków. Najbardziej rozpowszechniony jest fluoryt i fluorki glinu. W warunkach osadowych dochodzi natomiast do znacznej koncentracji chlorków (halit, sylwin i inne), które razem z siarczanami tworzą czasem ogromne złoża. Obecnie od 70 do 75% chloru i bromu, a także ponad 90% jodu skorupy ziemskiej znajduje się w wodzie morskiej.

HALIT

Halit
Fig. 1. Kryształy halitu, Zapadlisko Przedkarpackie, Bochnia
Halit - odmiany
Fig. 2. Odmiany halitu
Halit (Lubin)
Fig. 3. Halit zielony, Monoklina Przedsudecka, Lubin

CECHY MAKROSKOPOWE

  • Postać występowania halit krystalizuje w układzie regularnym
  • Pokrój kryształów kryształy sześcienne, niekiedy osiągające znaczne rozmiary
  • Barwa kryształy halitu są zazwyczaj bezbarwne i przezroczyste, znane są także formy zabarwione na żółto, niebiesko, czerwono i szaro, w zależności od chemicznych i mineralnych domieszek
  • Połysk szklisty
  • Rysa biała
  • Twardość 4,5
  • Łupliwość doskonała, kostkowa
  • Gęstość 2,1-2,2 g/cm3
  • Inne cechy charakterystyczny słony smak

WYSTĘPOWANIE

Halit (NaCl) zwany potocznie solą kuchenną, jest najważniejszym minerałem solnym. Jest on źródłem otrzymywania sody i kwasu solnego oraz chloru i jego związków. Używany jest powszechnie do celów spożywczych i do konserwowania żywności. Halit najczęściej występuje w skupieniach ziarnistych i zbitych. Tworzy także formy szkieletowe, stalaktytowe oraz włosowate wykwity. Minerał ten powstaje w wyniku odparowania wody morskiej lub słonych jezior (złoża solne), często tworzy wykwity pustynne. W Polsce złoża soli kamiennej występują w okolicach Inowrocławia (permskie wysady solne) oraz Bochni i Wieliczki (trzeciorzędowe osady solne). W glebach halit krystalizuje in situ ze słonych roztworów glebowych, szczególnie na obszarach aridowych i emi-aridowych. Kryształy zwykle akumulują sie w porach glebowych lub tworzą naskorupienia na powierzchni gleby.

SYLWIN

CECHY MAKROSKOPOWE

  • Postać występowania sylwin krystalizuje w układzie regularnym
  • Pokrój kryształów kryształy zwykle sześcienne
  • Barwa kryształy sylwinu są zazwyczaj bezbarwne i przezroczyste, rzadziej białawe, czerwone lub szare, w zależności od chemicznych i mineralnych domieszek
  • Połysk szklisty
  • Rysa biała
  • Twardość 2,0
  • Łupliwość doskonała, kostkowa
  • Inne cechy charakterystyczny gorzki smak
  • Gęstość 1,9 g/cm3

WYSTĘPOWANIE

Występowanie podobne do halitu. Złoża sylwinu (KCl) są eksploatowane w celu pozyskania nawozu mineralnego powszechnie stosowanego w rolnictwie - soli potasowej.

KARNALIT

CECHY MAKROSKOPOWE

  • Postać występowania karnalit krystlizuje w układzie rombowym
  • Pokrój kryształów kryształy występują rzadko, są drobne o kształcie pseudoheksagonalnym
  • Barwa kryształy karnalitu mogą być bezbarwne, białe, żółtawe i czerwonawe, przezroczyste lub przeświecające
  • Połysk szklisty
  • Rysa biała
  • Twardość 1,0-2,0
  • Łupliwość dobra
  • Gęstość 1,6 g/cm3

WYSTĘPOWANIE

Występowanie karnalitu (KMgCl3 . nH2O) jest podobne do halitu. Złoża karnalitu są eksploatowane w celu pozyskania nawozów mineralnych stosowanych w rolnictwie.