Siarczanami nazywamy sole stanowiące związki metali takich jak: bar, ołów, wapń, magnez i inne z anionami zespolonymi (SO4)2-, niekiedy także z dodatkowymi jonami (OH)-, Cl -, (CO3)2-. Najważniejszymi przedstawicielami grupy siarczanów są: gips, baryt, anhydryt i kainit.
GIPS
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania gips krystalizuje w układzie jednoskośnym
- Pokrój kryształów kryształy dobrze wykształcone, nieraz znacznych rozmiarów, o pokroju tabliczkowym, a także włóknistym
- Barwa gips może być bezbarwny, biały, szary, lub żółtawy. Przezroczyste, czyste odmiany gipsu nazywa się selenitem, zaś drobnokrystaliczne, zbite, o białej barwie - alabastrem
- Połysk szklisty, jedwabisty, perłowy
- Rysa biała
- Twardość 2,0 - wzorcowa w skali Mohsa
- Łupliwość doskonała
- Gęstość 2,3-2,4 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Gips (CaSO4 · 2H2O) występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, grubotabliczkowych (Fig. 1, 2, 5), włóknistych (Fig. 3, 4), konkrecyjnych (Fig. 6, 7), a także łuskowatych. Jest on pospolitym minerałem w złożach solnych, gdzie tworzy nieraz pokłady, określane również jako gips. Powstaje głównie wskutek wytrącenia z wody morskiej, może się również tworzyć jako produkt uwodnienia anhydrytu. Obecność gipsu wśród margli i łupków wapnistych tłumaczy się jako wynik działania kwasu solnego (H2SO4) na węglan wapnia (kalcyt). W Polsce największe złoża gipsu występują w Niecce Nidziańskiej. Na monoklinie przedsudeckiej i na niżu polskim towarzyszy złożom soli kamiennej. Wokół wysadów solnych tworzy tzw. czapy gipsowe. Gips stosowany jest w przemyśle cementowym jako dodatek przy produkcji cementu portlandzkiego, częściowo wypalony jest materiałem powszechnie stosowanym w budownictwie. Dodatkowo gips znajduje zastosowanie w rolnictwie do gipsowania" gleb słonych.
BARYT
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania baryt krystalizuje w układzie rombowym
- Pokrój kryształów kryształy tabliczkowe lub słupkowe, odznaczające się bogactwem postaci
- Barwa najczęściej bezbarwny, biały, szary z rozmaitymi odcieniami
- Połysk szklisty lub perłowy
- Rysa biała
- Twardość 3,0-3,5
- Łupliwość bardzo dobra
- Gęstość 4,5 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Baryt (BaSO4) jest siarczanem baru o zawartości BaO 65,7%. Znany jest jako minerał hydrotermajnych złóż kruszcowych. Występuje też dość pospolicie w próżniach i szczelinach skalnych oraz pęcherzykach pogazowych zastygłych law. Niekiedy tworzy również konkrecje i spoiwo w niektórych piaskowcach. Minerał ten ma szerokie zastosowaniw w różnych gałęziach przemysłu, jest używany m. in. do wyrobu płuczek wiertniczych, jako materiał obciążający w przemyśle papierniczym i gumowym, do wyrobu bieli w przemyśle farbiarskim, w medycynie, a także jako surowiec do wyrobu różnych soli barowych.
ANHYDRYT
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania anhydryt krystalizuje w układzie rombowym
- Pokrój kryształów dobrze wykształcone kryształy występują rzadko
- Barwa najczęściej bezbarwny, biały, szary z odcieniem niebieskim lub czerwonym
- Połysk szklisty lub perłowy
- Rysa biała
- Twardość 3,0-3,5
- Łupliwość dobra lub bardzo dobra
- Gęstość 2,9-3,0 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Anhydryt (CaSO4) jest pospolitym składnikiem złóż gipsowo-solnych pochodzenia morskiego lub jeziornego. Często tworzy oddzielne pokłady, niekiedy o znacznych miąższościach. Poza tym może występować jako dodatkowy składnik w iłach, mułowcach i marglach. Znany jest także z pęcherzyków pogazowych law wulkanicznych. Anhydryt, podobnie jak gips, używany jest w przemyśle cementowym. Może być także stosowany do wyrobu kwasu siarkowego.
KAINIT
CECHY MAKROSKOPOWE
- Postać występowania kainit krystalizuje w układzie jednoskośnym
- Pokrój kryształów grubotabliczkowy
- Barwa biała, czerwonawa, żółtawa, szara, niebieska, fioletowa
- Połysk szklisty.
- Rysa biała
- Twardość 3,0
- Łupliwość doskonała
- Gęstość 2,1-2,2 g/cm3
WYSTĘPOWANIE
Kainit (KMgSO4Cl · 3H2O) występuje w złożach solnych. Stosowany jest w rolnictwie jako nawóz potasowo-magnezowy.