W dniu 20 września 2019 r. w Centrum Zrównoważonego Rozwoju i Poszanowania Energii WGGiOŚ AGH w Miękini odbyło się seminarium końcowe połączone z warsztatami szkoleniowymi projektu GeoPLASMA-CE pn. „Opracowanie zasad planowania, strategii wykorzystania oraz metod oceny i wykonywania map potencjału płytkiej geotermii w Europie Środkowej” (ang. Shallow Geothermal Energy Planning, Assessment and Mapping Strategies in Central Europe).

Uczestnicy szkolenia

W spotkaniu zorganizowanym przez AGH udział wzięli przedstawiciele Urzędu Miasta Krakowa, Urzędu Marszałkowskiego w Krakowie, przedstawiciele Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w Krakowie (MPEC S.A.) oraz osoby prywatne.

Cel spotkania

Celem seminarium było przedstawienie wyników projektu GeoPLASMA-CE
oraz możliwości ich wykorzystania w zakresie wsparciu rozwoju płytkiej geotermii przy pomocy pomp ciepła do ogrzewania i/lub chłodzenia budynków mieszkalnych oraz innych, w tym wielkokubaturowych obiektów w Krakowie.

Przebieg seminarium

Spotkanie otworzył p. Marek Hajto – koordynator projektu w AGH, który uroczyście przywitał zaproszonych gości oraz przedstawił ogólne tło projektu oraz ideę spotkania.

Następnie wygłoszono cztery referaty, Pierwszy z nich, wygłoszony przez zastępcę Dyrektora Wydziału Ds. Jakości Powietrza - Urzędu Miasta Krakowa,
p. Marka Krokosa dotyczył spraw związanych z uwarunkowaniami formalnymi wynikającymi z obowiązującej uchwały antysmogowej zakazującej wykorzystanie paliw stałych w Krakowie, która obowiązuje od 1 września 2019 roku oraz działaniami Miasta w zakresie ochrony powietrza, termomodernizacji oraz tematów pokrewnych.

Kolejno głos zabrał p. Jarosław Kotyza, wiceprezes Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) – partner stowarzyszony AGH projektu GeoPLASMA-CE, który poruszył zagadnienia związane z rynkiem pomp ciepła, jego perspektywami w Polsce oraz działaniami środowiska naukowego i praktyków zrzeszonych w PORT PC zmierzających do wzrostu świadomości społecznej oraz zwiększenia udziału ekologicznych technologii wykorzystujących ciepło Ziemi w nadchodzących latach. W tym kontekście, po raz pierwszy przedstawiono koncepcje finansowania innowacyjnych projektów badawczo-rozwojowych kierowanych do przedsiębiorców, ukierunkowanych m.in. na technologię pomp ciepła, które prawdopodobnie już niebawem (jeszcze w tym roku!) będą mogły uzyskać znaczne wsparcie finansowe ze środków NCBiR.

Ze strony wykonawców projektu zabrał głos p. Marek Hajto, który przedstawił cele, przebieg oraz wyniki projektu GeoPLASMA-CE, zwracając uwagę na praktyczne możliwości wykorzystania powstałego portalu internetowego oraz zaproponowanych dalszych działań zmierzających do zwiększenia wykorzystania płytkich zasobów geotermalnych w Krakowie, które ujęto w powstałym dokumencie pn. „Strategia wsparcia wykorzystania płytkiej geotermii w Krakowie”. Proponowane działania o zróżnicowanej perspektywie realizacji, będą miały za zadanie: zwiększać świadomość społeczną nt. możliwości wykorzystania technologii geotermalnych pomp ciepła, poprzez promocję, wpływać na jakość powstających instalacji poprzez organizację szkoleń i innych. W działania ma być włączona zarówno administracja lokalna (pracownicy Urzędu Miasta), wydziałów gospodarki komunalnej, kształtowania środowiska, zagospodarowania przestrzennego, jak i podmioty i przedsiębiorcy działający w otoczeniu rynku energetyki cieplnej, itp.

W trakcie seminarium wygłoszono następujące referaty (PDF):

Marek KROKOS –z-ca Dyrektora Wydziału Ds. Jakości Powietrza, Urząd Miasta Krakowa

Jarosław KOTYZA – wiceprezes Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC), kierownik Centrum Zrównoważonego Rozwoju i Poszanowania Energii WGGiOŚ AGH w Miękini

Marek HAJTO – koordynator projektu GeoPLASMA-CE, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Katedra Surowców Energetycznych AGH w Krakowie

Bartłomiej CIAPAŁA – wykonawca projektu, Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Katedra Surowców Energetycznych AGH w Krakowie

 

Marek Hajto – kierownik projektu GeoPLASMA-CE z ramienia AGH – przedstawia główne cele i rezultaty projektu

W drugiej części spotkania przeprowadzono warsztaty – szkolenie dotyczące powstałego w ramach projektu GeoPLASMA-CE portalu mapowego (https://portal.geoplasma-ce.eu), który dostarcza szeregu informacji w zakresie potencjału geotermalnego oraz uwarunkowań środowiskowych związanych z wykorzystaniem instalacji typu solanka-woda oraz woda-woda w Krakowie.

Podczas prezentacji nie zabrakło miejsca na ożywioną dyskusję, w której wymieniono się spostrzeżeniami i pomysłami na dalszą współpracę w oparciu o rezultaty projektu GeoPLASMA-CE. Idea projektu dobrze wpisuje się w działania władz Krakowa oraz Małopolski zmierzające do poprawy jakości powietrza.

Uczestnicy szkolenia

Prezentowane treści

Stabilny rozwój rynku geotermalnych pomp ciepła (tzw. pompy ciepła typu solanka/woda oraz woda/woda) w przyszłości będzie wymagał odpowiednich norm technologicznych oraz regulacji prawnych gwarantujących zrównoważone wykorzystanie dostępnych zasobów.

Odpowiednie zarządzanie płytkimi zasobami geotermalnymi będzie szczególnie istotne w obszarach silnie zurbanizowanych, gdzie ze względu na duże zagęszczenie infrastruktury możliwe jest wzajemne oddziaływanie z instalacjami dolnego źródła geotermalnych pomp ciepła. Z tego względu w ramach projektu opracowano mapy możliwych konfliktów prawno-środowiskowych, które zaprezentowano podczas przeprowadzonego seminarium.

Omówiono metodykę opracowania i zawartość następujących map prezentowanych na portalu mapowym GeoPLASMA-CE:

  • Możliwość montażu pionowych wymienników gruntowych;
  • Możliwość zastosowania pomp ciepła wykorzystujących wody gruntowe;
  • Zasięg zbiorników wód podziemnych dogodnych dla instalacji systemów otwartych;
  • Średnia przewodność cieplna w interwałach od powierzchni do 50, 100, 150 i 200 m głębokości;
  • Średnia temperatura skał w interwałach od powierzchni do 50, 100, 150 i 200 m głębokości;
  • Obszary występowania osuwisk;
  • Linie antropogeniczne;
  • Istniejące otwory wiertnicze;
  • Górnictwo;
  • Rezerwaty przyrody i inne obszary ochronne;
  • Obszary ochrony wód;
  • Składowiska, obszary skażone;
  • Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego limitujący możliwość wykorzystania płytkich zasobów geotermalnych;
  • Uskoki tektoniczne;
  • Ryzyko powodziowe;
  • Istniejące instalacje płytkiej geotermii;
  • Występowanie naporowych/artezyjskich obszarów wód podziemnych;
  • Obszary o wielu separowanych warstwach wodonośnych;
  • Wyniki pomiarów terenowych;
  • Poglądowy model 3D obszaru pilotażowego Kraków.

Strona internetowa projektu

http://www.geoplasma-ce.eu

Projekt GeoPLASMA-CE

W projekcie GeoPLASMA-CE wzięło udział 11 partnerów z 6 krajów. Projekt był realizowany od lipca 2016 r. do września 2019 r. Projekt ten był współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu INTERREG Central Europe: oś priorytetowa 2. Cooperating on low-carbon strategies in CENTRAL EUROPE, cel szczegółowy 2.2 To improve territorial based low-carbon energy planning strategies and policies supporting climate change mitigation.

Bartłomiej Ciapała – prezentuje zawartość poszczególnych warstw tematycznych portalu GeoPLASMA-CE (https://portal.geoplasma-ce.eu)

Mapa prezentująca warunki wykorzystania płytkich zasobów geotermalnych wymiennikami o głębokości 150 m

Tekst: Marek Hajto, Bartłomiej Ciapała

Zdjęcia: Dominika Dawiec